tekst: Christie Aschwanden, Marek Dudziński
zdjęcie: Aaron Goodman

Być może uwielbiasz długie dystanse i masz za sobą wiele maratonów. I chociaż dawało Ci to sporo przyjemności, to raczej rzadko kończyłeś je w czubie. Tak było z 45-letnim Jackiem. Nagle w zeszłym roku, właściwie przez przypadek, wystartował w biegu na 1000 m i uzyskał czas 3:38,58. Okazało się, że jest to świetny wynik w kraju w jego grupie wiekowej, mimo że praktycznie nie robi treningów szybkościowych.

"Chyba rzeczywiście jestem stworzony do szybkich biegów - powiedział. - To był szok". Przypadek Jacka nie jest wyjątkiem. Odnoszenie sukcesów w niektórych rodzajach biegów przychodzi łatwiej niż w innych. Niewielu biegaczy może osiągać wyjątkowe wyniki na wszystkich dystansach. Niektórzy mają wrodzoną szybkość, inni wytrzymałość, dzięki której są świetni w długich biegach. Idealny dystans jest wypadkową Twojej fizjologii, temperamentu i priorytetów. Możesz być zaskoczony, kiedy odkryjesz, co jest naprawdę Twoją mocną stroną.

Wszyscy myślą, że najwyższym stopniem wtajemniczenia jest maraton, ale wielu z nas powinno raczej biegać na 5 km. Twoja fizjologia decyduje o tym, jak poradzisz sobie podczas pierwszego biegu i jak bardzo uda Ci się poprawić swoje możliwości poprzez ćwiczenia. Dobra wiadomość jest taka, że dzięki odpowiednio dobranemu treningowi uda Ci się do maksimum wykorzystać swój potencjał.

Jak sprawdzić, czy jesteś demonem prędkości, czy niestrudzonym maratończykiem? Możesz udać się do drogich laboratoriów, które zmierzą Twój próg tlenowy (VO2 max) czy próg mleczanowy, ale to trochę przypomina strzelanie z armaty do wróbli. Wystarczy, że przyjrzysz się dokładnie swoim nawykom, a będziesz mógł stwierdzić, na jakich dystansach osiągniesz najlepsze wyniki.

Z tego artykułu dowiesz się, w jaki sposób fizjologia wpływa na bieganie. Potem przyjrzyj się swojemu treningowi, historii startów w wyścigach i zwyczajom, by określić, jaki dystans pasuje do Ciebie najbardziej. Podpowiemy Ci też, jak zmienić sposób trenowania i stawiać sobie realistyczne cele, żeby jak najlepiej odnaleźć się w nowej specjalizacji. Kto wie, może tak jak Jacek odkryjesz w sobie talenty, których istnienia nawet nie podejrzewałeś?

Każda z czterech podanych poniżej cech wpływa na to, jak szybko i jak daleko potrafisz biec, a zatem jaki dystans będzie pasował Ci najbardziej.

A właściwie tempo, przy jakim go osiągasz. To najszybsze tempo, jakie jesteś w stanie utrzymać przez dłuższy czas (mniej więcej 30 minut), zanim stężenie kwasu mlekowego we krwi urośnie do poziomu, którego organizm nie będzie w stanie zneutralizować. Poprzez sprofilowany trening, polegający na utrzymywaniu pewnej intensywności przez określony czas, możesz podnieść poziom swojego progu mleczanowego.

Są zbudowane z włókien wolno i szybko kurczliwych. Te pierwsze przeważają u maratończyków. Z kolei sprinterzy mają zdecydowanie więcej włókien szybko kurczliwych. Zwykli biegacze charakteryzują się mniej więcej wyrównaną mieszanką obu typów.

Nie można zmienić stosunku jednych włókien do drugich, który jest dziedziczny, ale można tak trenować mięśnie, aby zwiększać szybkość lub móc utrzymywać wyższe tempo przez długi czas.

To maksymalna ilość tlenu, jaką organizm jest zdolny pochłonąć podczas minuty w czasie ćwiczeń. Biegaczom z naturalnie wysokim pułapem łatwiej jest biegać szybko, bo ich serce jest w stanie dostarczyć mięśniom więcej tlenu. Jest wiele sposobów na to, by zwiększyć swój pułap tlenowy. Jednym z nich jest trening szybkościowy. Początkujący mogą zwiększyć swój pułap o około 20%, u zaawansowanych jest to dużo trudniejsze.

To ilość tlenu, jaką potrzebujesz, żeby biec w określonym tempie. Wpływają na nią różne czynniki, np. jeżeli masz nadwagę lub niedbale stawiasz kroki, będziesz potrzebować więcej tlenu niż ktoś, kto jest szczupły i stawia kroki pewnie. W miarę podwyższania pułapu tlenowego zacznie się również poprawiać Twoja ekonomia biegu.

Pozostałe 3 kroki, które pozwolą Ci określić, jakim biegaczem jesteś i wybrać najlepszy dla siebie dystans, znajdziesz w marcowo-kwietniowym numerze Runner's World.

Zobacz pełny spis treści

Zamów prenumeratę Runner's World - dostaniesz 6 numerów w cenie 4!